W Ajurwedzie nie mówi się o "chorobie", lecz raczej o "zaburzeniu energii" (zatraceniu równowagi pomiędzy vata, pitta, kapha).
Szukając zrozumienia patogenezy i czynników powodujących zaburzenia organizmu lekarz ajurwedyjski przeprowadza analizę psychologiczną, sytuacyjną, stylu życia, diety i relacji pacjenta z innymi. Czynniki przyczynowe tej samej choroby mogą się nie pokrywać, zależnie od tego, który aspekt osobnika uległ nierównowadze. Ajurweda klasyfikuje przyczyny choroby w grupach:

• Ostre lub przewlekłe
• Genetyczne lub dziedziczne
• Urazowe
• Nawykowe
• Żywieniowe
• Klimatyczne
• Zależne od stylu życia
• Wieku
• Warunków metabolicznych
• Natury emocjonalnej i psychologicznej
• Usposobienia nadnaturalnego i planetarnego
• Działania Boga

Ajurweda bierze również pod uwagę wpływ różnych bakterii i wirusów oraz innych substancji toksycznych, które upośledzają zdolność organizmu do samoobrony. Jednakże w tej sferze ważniejsze wydaje się zapytanie, co miało wpływ na osłabienie systemu immunologicznego pacjenta? Ciało ma swój własny mechanizm obronny - dosha. Dosze reagują na pojawiające się przyczyny nierównowagi i starają się zwalczać chorobę, przechodząc przez różne jej stadia, jeśli nie są w stanie zapobiec jej na początku.

Medycyna ajurwedyjska wychwytuje chorobę narządu już przy subtelnych zmianach w stanie psychicznym, czy emocjonalnym pacjenta. Stan umysłu jest pochodną stanu ciała i odwrotnie. Większość chorób jest pochodzenia psychosomatycznego.
I tak np. chroniczny smutek, obsesyjne myślenie o czymś, poczucie krzywdy, bezsilność w działaniu powodują schorzenia śledziony. Osłabienie śledziony będzie przejawiało się w osłabieniu niemalże całego układu pokarmowego, co z kolei zaburzy pracę trawienia, właściwej przemiany pokarmu w energię, będzie miało wpływ na jakość i funkcjonowanie krwi i obiegu krwionośnego, na system immunologiczny, na cyrkulację i właściwości płynów ustrojowych, na tkankę miękką, skórę, korę mózgową, układ nerwowy, tez na pamięć i koncentrację. To zapewne nie wszystkie funkcje śledziony, choć i tak daje pogląd na to, jak funkcjonowanie jednego organu wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. Lęk natomiast usadowiony jest w nerkach.